การเรียนรู้โดยใช้กิจกรรมเป็นฐาน: แนวทางการจัดการเรียนรู้ในระบบอีเลิร์นนิ่งให้สำเร็จตามเป้าหมาย

      ผู้สอนที่มีประสบการณ์การจัดกาเรียนการสอนหรือการเรียนรู้ในระบบอีเลิร์นนิ่งหลายท่าน คงจะประสบปัญหาสำคัญประการหนึ่งคือ การที่ผู้เรียนไม่เข้าใช้ระบบอีเลิร์นนิ่ง มักใช้เวลาในการใช้อินเทอร์เน็ตเพื่อความบันเทิงหรือการสื่อสารส่วนบุคคลเป็นหลัก  เช่น การใช้ Facebook, Youtube เป็นต้น ซึ่งทำให้การลงทุนในการพัฒนารายวิชาสอนในระบบอีเลิร์นนิ่งไม่คุ้มค่า ส่งผลให้การลงทุนด้าน ICT ของมหาวิทยาลัยหรือสถาบันการศึกษาไม่คุ้มทุน ไม่ส่งผลทำให้เกิดผลสัมฤทธิ์แก่ผู้เรียนสูงขึ้น ผู้เรียนไม่เกิดทักษะการเรียนรู้หรือทักษะการสืบค้น 
     แนวทางหนึ่งในการแก้ปัญหา คือ การใช้เทคนิคการใอนโดยเน้น  กิจกรรมการเรียนรู้เป็นฐาน (Activity-based Learning: ABL) มากกว่าการมุ่งสร้างหรือผลิตสื่อที่มีคุณสมบัติครบถ้วนด้านมัลติมีเดีย ซึ่งต้องใช้เวลาและความพยายามสูงในการพัฒนา และเมื่อพัฒนาจนประสบผลสำเร็จแล้ว ยังไม่สามารถควบคุมให้ผู้เรียนเข้าเรียนบทเรียนได้ ทำให้ไม่คุ้มทุนกับที่ลงมือลงแรงผลิตบทเรียน ทางเลือกในการจัดการเรียนการสอนในระบบอีเลิร์นนิ่งก็คือ ผู้สอนค้นหาและเลือกสื่อจากอินเทอร์เน็ตที่เหมาะสม โดยเฉพาะในสื่อสังคมออนไลน์ เช่น Youtube  SlideShared   MIT Open Courseware เป็นต้น
        การเรียนโดยใช้กิจกรรมเป็นฐาน หรือ ABL เป็นการเรียนรู้ที่เน้นความสำคัญไปที่ ผู้เรียน เรียนผ่านประสบการณ์ ที่เรียกว่า Experiential Learning ซึ่งเป็นวิธีการที่มีประสิทธิภาพสูงมากในการส่งเสริมศักยภาพของบุคคล Individual Potential ที่จะพัฒนาไปได้ตลอดชีวิต..ผู้เรียนจะเรียนอย่างมีความสุข มีการพัฒนาไปด้วยความมั่นใจ และพึงพอใจ [ อ่านเพิ่มเติม...] ซึ่งนั่่นเป็นข้อดีของ ABL ที่สามารถนำมาใช้ร่วมกับการจัดการเรียนรู้หรือการเรียนการสอนในระบบอีเลิร์นนิ่งได้อย่างมีประสิทธิภาพ ทั้งนี้ เนื่องจากความสามารถของ LMS (Learning Management System) ซอฟต์แวร์บริหารจัดการระบบอีเลิร์นนิ่ง มีความสามารถในการสร้างกิจกรรมการเรียนรู้ที่มีประสิทธิภาพอยู่แล้ว ดังภาพเป็นตัวอย่างกิจกรรมการเรียนรู้มาตรฐานของ Moodle LMS

         ใน Moodle LMS มีกิจกรรมสำหรับจัดการเรียนรู้อยู่จำนวนมาก ตัวอย่างเช่น มอบหมายงานหรือการบ้าน (Assignment) บทเรียนมาตรฐาน SCORM แบบสำรวจ (Survey) กระดานเสวนา (Forum) อภิธานศัพท์ (Glossary)  แบบทดสอบ (Quiz)  เป็นต้น ซึ่งมากเพียงพอสำหรับผู้สอนในการนำมาใช้สร้างกิจกรรมการเรียนรู้  กำหนดเกณฑ์ประเมินผลและนำคะแนนจากการเข้าชั้นเรียนและทำกิจกรรมต่างๆ ที่ผู้สอนกำหนดขึ้นมาใช้ในการประเมินผลในรายวิชา ซึ่งผู้เรียนก็จำเป็นอย่างยิ่งที่จะต้องเข้าทำกิจกรรมการเรียน แทนที่จะนำเวลาส่วนใหญ่ในการใช้คอมพิวเตอร์หรืออุปกรณ์มือถือไปกับเว็บสังคมเครือข่ายหรือสื่อสังคมออนไลน์ เป็นการบังคับกลายๆ ให้ผู้เรียนเข้าระบบอีเลิร์นนิ่ง ทำกิจกรรมการเรียน เพื่อที่จะได้มีคะแนนประเมินผลในรายวิชานั่นเอง อย่างไรก็ตาม สิ่งหนึ่งที่พึงต้องคำนึงถึงก็คือ ผู้สอนต้องประเมินกิจกรรม ให้ข้อเสนอแนะ (Comment) แก่ผู้เรียนอย่างต่อเนื่องและทันเวลา จึงจะส่งเสริมให้ผู้เรียนเข้าทำกิจกรรมอย่างต่อเนื่องด้วยเช่นกัน
      นอกจากนั้น ผู้บริหารระบบ Moodle LMS ยังสามารถ Download Activities Module มาติดตั้งเสริม เพื่อจัดกิจกรรมการเรียนรู้ประเภทอื่นๆ ได้เพิ่มเติม โดย Download ได้จากลิงก์ https://moodle.org/plugins/browse.php?list=category&id=1  ซึ่งมีมากถึง 199 กิจกรรม

การสร้างแรงจูงใจผู้เรียนระบบอีเลิร์นนิ่งด้วยคะแนนจากการประเมินผลกิจกรรมการเรียนรู้

ภาพที่ 1 รายงานคะแนนในระบบอีเลิร์นนิ่งที่บริหารจัดการด้วย Moodle LMS

       การจัดการเรียนการสอนในระบบอีเลิร์นนิ่งของหลายๆ สถาบันการศึกษาไม่ประสบความสำเร็จ เพราะสาเหตุหนึ่งที่สำคัญก็คือ ผู้เรียนไม่เข้าเรียนหรือทำกิจกรรมการเรียนรู้ในระบบอีเลิร์นนิ่ง (ไม่เข้าห้องเรียน) ซึ่งการจัดการเรียนการสอนในระบบอีเลิร์นนิ่งโดยทั่วไปมักจะใช้ซอฟต์แวร์บริหารจัดการระบบการเรียนรู้ด้วยซอฟต์แวร์ที่เรียกว่า LMS (Learning Management System)  เช่น Moodle,  Atutor,  Claroline, Sakai  และ อื่นๆ อีกมากมาย  ทั้งประเภทฟรีและเชิงพาณิชย์ ซึ่งมีความสามารถในการจัดการระบบสนับสนุนการเรียน เช่น จัดการรายวิชา ผู้สอน ผู้เรียน การลงทะเบียน  และมีความสามารถจัดการสร้างเนื้อหาบทเรียนและกิจกรรมการเรียนรู้ได้ เช่น สร้างเว็บเพจ  สร้างกิจกรรมการมอบหมายการบ้าน การสร้างแบบทดสอบ การสร้างกิจกรรมกระดานเสวนา (Forum) โดยแต่ละกิจกรรมสามารถกำหนดคะแนนเพื่อประเมินผลการเรียนรู้ สามารถนำคะแนนมาใช้ร่วมกับการประเมินผลการเรียนในรายวิชาได้โดยสะดวก

การใช้โมดูล Attendance เช็คชื่อออนไลน์ประเมินจิตพิสัยผู้เรียนในระบบอีเลิร์นนิ่ง

    การประเมินผลการเรียนรู้ นับเป็นองค์ประกอบสำคัญของการจัดการการเรียนรู้ ซึ่งในระบบอีเลิร์นนิ่งให้ความสำคัญถือเป็นองค์ประกอบหนึ่งในด้านความสามารถของระบบบริหารจัดการการเรียนรู้ หรือ LMS (Learning Management System)  โดยเฉพาะใน Moodle LMS (www.moodle.org) ซึ่งการประเมินผลในระบบอีเลิร์นนิ่งสามารถทำได้ทั้งการวัด ด้านสติปัญญา (Cognitive Domain) เช่น การใช้แบบทดสอบประเภทต่างๆ  ทั้งแบบตัวเลือก แบบถูกผิด แบบตอบคำถามออนไลน์ เป็นต้น  การวัดด้านทักษะ (Psychomotor Domain)  เช่น การวัดด้วยข้อสอบโดยการให้อธิบายขั้นตอนการปฏิบัติโดยละเอียด (อนุมานว่าผู้ตอบได้ ก็น่าจะสามารถปฏิบัติได้) การมอบหมายงานในลักษณะใบงานให้ปฏิบัติตามคำสั่ง แล้วประเมินความสำเร็จของชิ้นงานที่ได้ ซึ่งอาจมีข้อจำกัดอยู่บ้างในระบบอีเลิร์นนิ่งสำหรับการวัดทักษะ เนื่องจากผู้เรียนไม่ได้ปฏิบัติให้เห็น  ส่วน การวัดคะแนนจิตพิสัย (Affective Domain) ได้แก่การวัดลักษณะนิสัยของผู้เรียนในระบบอีเลิร์นนิ่ง ซึ่งควรเน้นพฤติกรรมที่แสดงออกอย่างชัดเจนซึ่งลักษณะนิสัยที่ดีของผู่้เรียน  เช่น  ความขยัน การตรงต่อเวลา การเอาใจใส่ในการเรียน ความรับผิดชอบทางการเรียน เป็นต้น

ภาระและเวลาของผู้สอนในการจัดการเรียนรู้ในระบบอีเลิร์นนิ่ง

จากประสบการณ์การสอนและพัฒนาระบบอีเลิร์นนิ่งซึ่งบริหารจัดการการเรียนรู้ด้วย Moodle LMS (http://www.moodle.org) ที่เว็บไซต์ http://e-learning.yru.ac.th และเว็บไซต์ http://e-learning.yru.ac.th/eres  ซึ่งเป็นระบบบริหารจัดการการเรียนรู้แบบอีเลิร์นนิ่งของมหาวิทยาลัยราชภัฏยะลา และของคณะวิทยาศาสตร์เทคโนโลยีและการเกษตร ตั้งแต่ปี 2549 เป็นต้นมา  (มหาวิทยาลัยฯ ได้นำระบบ Moodle มาทดลองใช้เป็นครั้งแรก และพัฒนามาจนถึงทุกวันนี้) รวมทั้งประสบการณ์ในการเป็นวิทยากรให้ความรู้และทักษะการสอนในระบบอีเลิร์นนิ่ง พบว่า ผู้สอนที่ประสบความสำเร็จในระบบอีเลิร์นนิ่งจำเป็นต้องมีความรู้และทักษะในการจัดการเรียนรู้ มีการพัฒนาตนเองอย่างต่อเนื้อง ที่สำคัญคือ ต้องมีเจตคติที่ดีและมีความรู้สึึกถึงความจำเป็น รู้สึกชอบที่จะปรับเปลี่ยนจากการจัดการเรียนการสอนในชั้นเรียนปกติ (Traditional Classroom) มาเป็นการจัดการเรียนรู้ในระบบอีเลิร์นนิ่ง หรือ e-Learning Classroom or Virtual Learning Environment: VLE  และปัจจัยที่จำเป็นอย่างยิ่งก็คือ ผู้สอนต้องมีเวลาจัดการเรียนการสอนมากกว่าในชั้นเรียนปกติ

20 อันดับแรกของ LMS ที่มีส่วนแบ่งทางการตลาดสูงสุด

เว็บไซต์ http://www.edudemic.com/2012/10/the-20-best-learning-management-systems นำเสนอข้อมูลส่วนแบ่งทางการตลาดของระบบบริหารจัดการการเรียนรู้ หรือ Learning Management System: LMS ไว้ โดย Moodle (http://www.moodle.org) ซึ่งเป็น LMS ประเภทซอฟต์แวร์เปิด (Open Source LMS) มีส่วนแบ่งทางการตลาดมากที่สุด